این یادداشت در خبرگزاری «خبرآنلاین» منتشر شده است

«‌شفافیت رأی نمایندگان؛ دیرهنگام اما ضروری»

اردیبهشت ۴, ۱۳۹۹

شفافیت در مکاتبات اداری، دارایی‌ها و درآمدها، شغل‌ها و فعالیت‌ها، منافع اقتصادی و تعارض منافع، نظام مالی و مخارج دفتر نمایندگی، دریافت هدایا، از جمله مواردی اند که نیاز است برای تکمیل این طرح در گام‌های بعدی مدنظر قرار گیرد. تصویب شفافیت رأی نمایندگان مجلس از مهم‌ترین اقتضائات کاهش ریشه‌ای فساد در قوه مقننه است که تا امروز محقق نشده است. به همین دلیل، حتی از طرح نمایندگان مجلس دهم، در پایان دوره خود، برای شفافیت آراء نمایندگان دوره یازدهم هم استقبال می‌کنیم! زیرا تا زمانی که شفافیت آرا و عملکرد قوه مقننه تحقق نیابد، مجلس به جایگاه واقعی خود نخواهد رسید.

مجلس شورای اسلامی

طرح شفافیت عملکرد نمایندگان در شهریور ۱۳۹۷ در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی مطرح شد. طرحی که قرار بود طی آن تمامی آرای نمایندگان به همراه آمار حضور و غیاب، مرخصی‌ها، مأموریت‌ها و سفرها به صورت شفاف در اختیار مردم قرار بگیرد.

رأی مثبت ۵۹ نماینده بهارستان به یک فوریت طرح شفافیت علی‌رغم اعلام حمایت قبلی ۲۰۷ نفر از نمایندگان، نشان داد حرف و عمل بخش عمده‌ای از نمایندگان مجلس دهم یکسان نیست و این خود اهمیت وجود شفافیت رأی را بیش از پیش نمایان می‌کرد. اواخر هفته گذشته، نزدیک به یک ماه پیش از اتمام فعالیت مجلس دهم و آغاز به کار مجلس یازدهم، طرح شفافیت آراء نمایندگان با قید دو فوریت و با امضای ۱۱۷ نماینده مجلس، تقدیم هیئت رئیسه شد.

در طرح ارائه شده آمده است در تمامی مواردی که رأی‌گیری به صورت الکترونیکی، قیام و قعود و علنی با ورقه صورت می‌پذیرد، اسامی نمایندگان موافق، مخالفت و ممتنع و کسانی که در رأی‌گیری شرکت نکرده‌اند به ترتیب حروف الفبا در مشروح مذاکرات ثبت و تا پایان همان روز در سامانه رسمی مجلس منتشر شود. همچنین در صورتی که تعدادی از نمایندگان با انتشار اسامی موافقین، مخالفین و ممتنعین در موردی از موارد رأی‌گیری موافق نباشند، با پیشنهاد کتبی حداقل ۱۵ نماینده و تصویب مجلس، این اسامی در مشروح مذاکرات مجلس منتشر نمی‌شود.

مطالعه این طرح نشان می‌دهد تا رسیدن به شفافیت ایده آل در مجلس شورای اسلامی راه طولانی در پیش است. با این وجود، این طرح با تمامی ضعف‌ها، گام ابتدایی خوبی برای آغاز شفافیت در قوه مقننه می‌تواند باشد. تصویب این طرح یک گام مهم و اساسی به سوی عقلانی‌ شدن رفتار سیاسی بهارستانی‌ها و کاهش فساد و زد و بند سیاسی در آن‌هاست. شفافیت نهادی که وظیفه قانون‌گذاری، نظارت بر عملکرد سایر قوا و ریل‌گذاری حرکت کشور را بر عهده دارد، می‌تواند مقدمات شفافیت سایر نهادهای انتخابی و انتصابی کشور را فراهم سازد.

طی تمامی این سال‌ها مکانیسم آشکارسازی آراء در قوه مقننه ما حاکم نبوده است، این حالت به نمایندگان این اجازه را می‌داد تا در امنیت کامل و بدون احساس نیاز به پاسخگویی، به دلیل شفاف نبودن آراء، هر قانون ضد مردمی و ملی را تصویب کنند و در پایان، مسئولت کار خود را نپذیرند و گاهی حتی برای کسب رضایت افکار عمومی سایر نمایندگان را متهم کنند، اتفاقی که مشخصاً در زمان تصویب طرح شفافیت رأی نمایندگان مجلس شاهد بودیم.

شفافیت آراء نمایندگان، بنیادی‌ترین گام برای ارتقای عملکرد و سلامت مجلس است که می‌تواند بسیاری از روندهای غلط شکل‌گرفته در بهارستان را اصلاح کند. کاهش فساد، ارتقای بهره‌وری و کارآمدی، افزایش دقت و مسئولیت‌پذیری در رأی‌دهی، اصلاح رویه‌های فسادزا، بهبود سلامت نظام اداری، افزایش پاسخگویی، کاهش احتمال معامله نمایندگان بر سر رأی و افزایش اعتماد عمومی به این قوه از جمله مهم‌ترین خروجی‌های تصویب این طرح خواهد بود.

شفافیت در مکاتبات اداری، دارایی‌ها و درآمدها، شغل‌ها و فعالیت‌ها، منافع اقتصادی و تعارض منافع، نظام مالی و مخارج دفتر نمایندگی، دریافت هدایا، از جمله مواردی اند که نیاز است برای تکمیل این طرح در گام‌های بعدی مدنظر قرار گیرد. تصویب شفافیت رأی نمایندگان مجلس از مهم‌ترین اقتضائات کاهش ریشه‌ای فساد در قوه مقننه است که تا امروز محقق نشده است. به همین دلیل، حتی از طرح نمایندگان مجلس دهم، در پایان دوره خود، برای شفافیت آراء نمایندگان دوره یازدهم هم استقبال می‌کنیم! زیرا تا زمانی که شفافیت آرا و عملکرد قوه مقننه تحقق نیابد، مجلس به جایگاه واقعی خود نخواهد رسید.


*محمد حسین شیخ محمدی | «خبرآنلاین»